ලිඛිත Agreement එකක් නැතුව මම මුදල් ණයට දුන්නා — ඒ මුදල් තවමත් අයකරගන්න පුළුවන්ද?

බොහෝ වෙලාවට අහන්න ලැබෙන ප්‍රශ්නයක් තමයි:

“මම එයාට මුදල් ණයට දුන්නා. හැබැයි අපි agreement එකක් sign කළේ නැහැ. මට තවමත් ඒ මුදල් අයකරගන්න පුළුවන්ද?”

ලිඛිත loan agreement එකක් නැති වුණා කියලා ඔබට claim එකක් නැහැ කියලා අනිවාර්යයෙන්ම අදහස් වෙන්නේ නැහැ.

නමුත් එතකොට තවත් ප්‍රශ්නයක් ඉතා වැදගත් වෙනවා:

ඒ මුදල් ඇත්තටම ණයක් විදිහට දුන්නා කියලා ඔබ ඔප්පු කරන්නේ කොහොමද?

“අපි යාළුවෝ. විශ්වාසයට මම මුදල් දුන්නේ.”

Friends, relatives හෝ business associates අතර informal loans තිබීම ඉතා සාමාන්‍ය දෙයක්.

මුදල් දෙන වෙලාවේදී, පාර්ශ්ව දෙකෙන් කවුරුත් dispute එකක් ඇතිවෙයි කියලා හිතන්නේ නැහැ.

Written agreement එකක් නැති වෙන්න පුළුවන්.

Receipt එකක් නැති වෙන්න පුළුවන්.

සමහර වෙලාවට මුදල් ආපසු ගෙවිය යුතු දිනය ගැනවත් පැහැදිලි කතාබහක් තිබිලා නැහැ.

ප්‍රශ්නය සාමාන්‍යයෙන් පසුව මතුවෙන්නේ, මුදල් ලබාගත් පුද්ගලයා මෙහෙම කියන වෙලාවේ:

“ඒක ණයක් නෙවෙයි.”

හෝ:

“මම ඔයාට ඒ තරම් මුදලක් ගෙවන්න නැහැ.”

ඒ නිසා transaction එක වටා තිබෙන අනෙක් සාක්ෂි වැදගත් වෙනවා.

Written agreement එකක් නැති වුණාට අනෙක් සාක්ෂි බලන්න

Formal loan agreement එකක් නැති වුණත්, ඇත්තටම සිදු වුණේ මොකක්ද කියලා පෙන්වන වෙනත් සාක්ෂි තිබෙන්න පුළුවන්.

උදාහරණයක් ලෙස:

• bank transfer එකක් හෝ deposit slip එකක්;
• WhatsApp හෝ SMS conversations;
• emails;
• handwritten acknowledgment එකක්;
• repayment එකක් සඳහා ලබා දුන් cheque එකක්;
• promissory note එකක්;
• ගෙවීමට තවත් කාලයක් ඉල්ලන messages; හෝ
• transaction එකට හෝ repayment discussions වලට පෞද්ගලිකව සම්බන්ධ වූ witness කෙනෙක්.

මේවායින් එකක් තිබුණා කියලා ඒකම තීරණාත්මක සාක්ෂියක් කියලා අනිවාර්යයෙන්ම සලකන්න බැහැ.

වැදගත්ම ප්‍රශ්නය තමයි මේ සියලු සාක්ෂි එකට බලද්දී පෙන්වන්නේ මොකක්ද කියන එක.

Bank transfer එකක් තිබුණා කියලා ඒකම ණයක් ඔප්පු කරන්නේ නැහැ

ඔබ තවත් පුද්ගලයෙකුගේ bank account එකට රු. 500,000ක් transfer කළා කියලා හිතමු.

ඒකෙන් මුදල් ගෙවීමක් සිදු වුණා කියන එක පෙන්වන්න පුළුවන්.

නමුත් අනෙක් පුද්ගලයා මෙහෙම කියන්න පුළුවන්:

“ඒක gift එකක්.”

“ඒක investment එකක්.”

“ඒක වෙනත් දෙයක් සඳහා කරපු payment එකක්.”

Bank record එකෙන් තනිවම මුදල් ගෙවූ හේතුව පැහැදිලි නොවෙන්න පුළුවන්.

නමුත් මාස කිහිපයකට පසුව, මුදල් ලබාගත් පුද්ගලයා මෙහෙම WhatsApp message එකක් එව්වා කියලා හිතමු:

“ඔයාගේ රු. 500,000 තවමත් ආපසු දෙන්න තියෙනවා කියලා මම දන්නවා. තව මාසයක් දෙන්න.”

එවැනි message එකකින් කලින් සිදු වූ bank transfer එකේ අරමුණ පැහැදිලි කරන්න උදව් වෙන්න පුළුවන්.

ඒ නිසා තමයි සම්පූර්ණ කතාවම වැදගත් වෙන්නේ.

“අපි දෙන්නාගේම යාලුවෙක් මේ හැමදේම දන්නවා.”

Witness කෙනෙක් ප්‍රයෝජනවත් වෙන්න පුළුවන්.

නමුත් සිදු වූ දේ තමන්ගේ ඇස් දෙකෙන් දැකපු හෝ තමන්ගේ කනින් අහපු පුද්ගලයෙකු සහ ඔබ පසුව කතාව කියපු නිසා ඒ ගැන දන්න පුද්ගලයෙකු අතර වැදගත් වෙනසක් තියෙනවා.

මුදල් දෙන වෙලාවේ තවත් පුද්ගලයෙක් එතන හිටියා නම්, discussion එකට සම්බන්ධ වුණා නම්, හෝ borrower ණය පිළිගන්නවා පෞද්ගලිකව අහලා තිබුණා නම්, ඒක වැදගත් වෙන්න පුළුවන්.

Borrower දිගටම ගෙවන බව පොරොන්දු වෙන නිසා බලාගෙන ඉන්න එපා

සමහර අය අවුරුදු ගණනක් බලාගෙන ඉන්නේ මෙවැනි පිළිතුරු දිගටම ලැබෙන නිසා:

“ලබන මාසේ.”

“මේ business deal එක ඉවර වුණාම.”

“තව ටිකක් කාලය දෙන්න.”

එහෙම දිගටම බලාගෙන ඉන්න එක අවදානම් වෙන්න පුළුවන්.

ශ්‍රී ලංකාවේ prescription law යටතේ written security එකක් නැතිව ණයට දුන් මුදල් අයකරගැනීමට පවරන නඩුවක් සාමාන්‍යයෙන් cause of action එක ඇති වූ දින සිට වසර තුනක කාලසීමාවකට යටත් වෙන්න පුළුවන්.

එම කාලය හරියටම ආරම්භ වුණේ කවදාද කියන එක transaction එකේ facts මත රඳා පවතින්න පුළුවන්.

ඒ නිසා informal loan එකක් දිගු කාලයක් unpaid වෙලා තියෙනවා නම්, අසීමිත කාලයක් බලාගෙන ඉන්න පුළුවන් කියලා හිතන්න එපා.

එහෙනම් Written Agreement එකක් නැතිව දුන් ණයක් අයකරගන්න පුළුවන්ද?

පුළුවන් වෙන්න පුළුවන්.

Formal agreement එකක් නැති වුණා කියලා ඒකෙන්ම claim එක අවසන් වෙන්නේ නැහැ.

නමුත් dispute එකේ ප්‍රතිඵලය බොහෝ දුරට රඳා පවතින්න පුළුවන් ඔබට මේ දේවල් ඔප්පු කරන්න පුළුවන්ද කියන එක මත:

• මුදල් දුන්නාද;
• ඒ මුදල් දුන්නේ මොන හේතුවකටද;
• මුදල කීයද; සහ
• ඒ මුදල් ආපසු ගෙවිය යුතු එකක්ද.

ඒ නිසා documentation එකක් නැතුව මුදල් ණයට දීලා තියෙනවා නම්, මුලින්ම දැනටමත් තිබෙන සාක්ෂි එකතු කරගන්න.

සමහර වෙලාවට ණය ඔප්පු කරන එකම document එකක් නැහැ. සාක්ෂි කිහිපයක් එකට බැලුවාම ඇතිවන සම්පූර්ණ picture එකෙන් ණය ඔප්පු වෙන්න පුළුවන්.

← මුදල් අයකරගැනීමේ ප්‍රධාන මාර්ගෝපදේශයට